14 лістапада — Сусветны дзень барацьбы з дыябетам
Паводле інфармацыі ДУ «Бешанковіцкі РЦГЭ», на пачатак бягучага года ў Рэспубліцы Беларусь пад медыцынскім назіраннем знаходзілася 379510 пацыентаў з цукровым дыябетам, 19252 з іх — з цукровым дыябетам 1 тыпу, 356396 – з дыябетам 2 тыпу. Штогадовы прырост колькасці пацыентаў з названым дыягназам складае 5-8%. За апошнія 20 гадоў колькасць хворых павялічылася ў 3 разы. Пры гэтым мяркуецца, што кожны 2-і пацыент не выяўлены.
На Віцебшчыне, па стане на 1 студзеня 2024 года, пад назіраннем медыкаў знаходзілася 50932 такіх пацыентаў. Летась захворванне ўпершыню выяўлена ў 4696 чалавек, на жаль, ёсць сярод іх і дзеці.
У цяперашні час цукровы дыябет уваходзіць у тройку захворванняў, якія часцей за іншых прыводзяць да смерці. Раней пры такім дыягназе лячэння не існавала. Каб працягнуць жыццё, хворыя марылі сябе голадам, але разлічваць на доўгае і нармальнае жыццё не даводзілася. Адкрыццё, якое падарыла надзею мільёнам людзей, адбылося ў 1922 годзе, калі канадскі вучоны Фрэдэрык Бантынг выратаваў 14-гадовага падлетка, які пакутаваў на цяжкую форму захворвання, правёўшы яму курс лячэння ін'екцыямі інсуліну.
Гэта адкрыццё дазволіла стварыць новы лекавы прэпарат, які выратаваў у будучыні многія жыцці. А ў 1979-м вучоныя змаглі сінтэзаваць чалавечы інсулін з дапамогай геннай інжынерыі.
Дзень барацьбы з дыябетам быў абвешчаны 14 лістапада 1991 года, каб увекавечыць фундаментальную працу па ліквідацыі прабелаў у разуменні грамадствам гэтага захворвання. А дата выбрана ў знак павагі і памяці вялікаму вучонаму Фрэдэрыку Бантынгу, які нарадзіўся ў гэты дзень у 1891 годзе.
Зараз Дзень барацьбы з дыябетам праводзіцца ў 160 краінах свету. У 2024 годзе яго тэма: «Цукровы дыябет і дабрабыт», дэвіз – «Аб'яднаўшы нашы намаганні і магчымасці, мы зможам стварыць свет, у якім якасць жыцця не будзе пад уладай дыябету». Дыябеталагічная дапамога ў свядомасці грамадскасці нямала зводзіцца толькі да кантролю і карэкцыі глюкозы крыві, у той час як мільёны людзей з дыябетам штодня сутыкаюцца з неабходнасцю кіраваць сваім станам дома, на працы, у школе, што патрабуе нямала як фізічных, разумовых, так і эмацыйных намаганняў. Гэтыя праблемы застаюцца па-за межамі лячэння хваробы, з'яўляючыся пры гэтым важным складнікам іх дабрабыту.
Важна ведаць, што гармон інсулін адказвае за захаванне нармальнага ўзроўню глюкозы ў крыві і забяспечвае клеткі энергіяй, фарміруючы стабільную працу ўсяго арганізма. Калі інсуліну выпрацоўваецца недастаткова, узровень глюкозы рэзка павялічваецца, парушаецца працэс расшчаплення вугляводаў і іх пераўтварэння ў энергію, развіваецца інсуліназалежны цукровы дыябет (1 тыпу). Калі клеткам пачынае не хапаць «ежы», яны спрабуюць здабыць яе са здаровых органаў, чым наносяць непапраўную шкоду здароўю чалавека.
Пры адсутнасці лячэння або незадаволенай кампенсацыі захворвання ў далейшым могуць развівацца сур'ёзныя ўскладненні: парушэнні ў працы нырак, гангрэна, паражэнне сятчаткі вачэй, збоі ў працы сэрца і сасудаў. Паступова арганізм проста разбураецца. Аднак у сучасным свеце дадзены дыягназ – не прысуд. Для лячэння захворвання выкарыстоўваюць інсулін, атрыманы з дапамогай геннай інжынерыі, або аналогі інсуліну, якія максімальна дакладна імітуюць механізм дзеяння ўласнага інсуліну ў арганізме.
Цукровы дыябет 2 тыпу (інсулінанезалежны) у агульнай структуры захваральнасці на цукровы дыябет складае больш за 95%, развіваецца часцей у людзей старэйшыя за 40 гадоў, з залішняй масай цела, якія вядуць маларухомы лад жыцця. Для яго лячэння неабходна вядзенне здаровага ладу жыцця, фізічная актыўнасць, выкананне пэўнай дыеты, глюказазніжаючая тэрапія.
Спецыялісты б'юць трывогу: дыябет расце і імкліва маладзее, але з-за спецыфікі гэтай паталогіі асобныя людзі нават не падазраваюць пра сваё захворванне, своечасова не абследуюцца, губляючы час для выяўлення хваробы на ранняй стадыі і прадухілення ўскладненняў дыябету.
Каб трымаць пад кантролем захворванне і жыць паўнавартасным жыццём, нагадваюць у Бешанковіцкім раённым цэнтры гігіены і эпідэміялогіі, неабходна:
— не дапускаць залішняй вагі, займацца фізкультурай;
— адмовіцца ад курэння і празмернага ўжывання алкаголю;
— рэгулярна сачыць за ўзроўнем глюкозы ў крыві, артэрыяльным ціскам, халестэрынам, праходзіць дыспансерызацыю ў паліклініцы па месцы жыхарства, не падвяргаць сябе стрэсам;
— прымаць лекавыя прэпараты строга па прызначэнні лекара, прытрымлівацца лячэбнай дыеты.
Здароўе – галоўная каштоўнасць жыцця. Яго не купіш ні за якія грошы, яго трэба захоўваць, берагчы і паляпшаць змаладу, з першых дзён жыцця чалавека.