14 лістапада — СУСВЕТНЫ ДЗЕНЬ БАРАЦЬБЫ З ДЫЯБЕТАМ

14 ноября — ВСЕМИРНЫЙ ДЕНЬ БОРЬБЫ С ДИАБЕТОМ

14 лістапада 2025

14 ЛІСТАПАДА — СУСВЕТНЫ ДЗЕНЬ БАРАЦЬБЫ З ДЫЯБЕТАМ

Цукровы дыябет (ЦД) — група эндакрынных захворванняў, якія развіваюцца з прычыны недастатковасці гармона інсуліну, у выніку чаго развіваецца гіперглікемія — стойкае павелічэнне ўтрымання глюкозы ў крыві.

Захворванне характарызуецца хранічным цячэннем і парушэннем усіх відаў абмену рэчываў: вугляводнага, тлушчавага, бялковага, мінеральнага і вадна-салёвага.

Існуюць два тыпы цукровага дыябету:

Інсуліназалежны (1-ы тып), які паражае ў асноўным маладых людзей. Яго прычынай становіцца адміранне клетак падстраўнікавай залозы (90%) у выніку перанесенай віруснай інфекцыі або зніжэння імунітэту. Арганізм у гэтым выпадку не здольны самастойна выпрацоўваць інсулін.

Інсуліннезалежны (2-і тып). Пры гэтым тыпе захворвання інсулін не толькі выпрацоўваецца падстраўнікавай залозай, але нават утвараецца яго лішак. Аднак клеткі арганізма не здольныя яго ўспрымаць з-за страты адчувальнасці да яго. Дыябет 2-га тыпу – хвароба спадчынная, распаўсюджана сярод людзей ва ўзросце старэйшыя за 40 гадоў, якія нярэдка пакутуюць атлусценнем, што, дарэчы, часам можна разглядаць як адзін з прыкмет хваробы.

Цукровы дыябет – захворванне асаблівае, адно з нямногіх, пры якім правільны лад жыцця, мабыць, не менш важны, чым прыём лекаў, а за поспех лячэння пацыент адказвае нават больш, чым лекар.
Чалавеку з дыябетам даводзіцца ўмець мноства розных рэчаў: змагацца з залішняй вагой, вылічваць спажываныя з ежай вугляводы, праводзіць самакантроль узроўню глюкозы ў крыві (да 6–7 разоў на дзень), разлічваць аптымальныя дозы інсуліну, папярэджваць развіццё ўскладненняў (паражэнняў вачэй, нырак, ног).

На жаль, дыябетам можа захварэць кожны. Найбольш верагодна, што гэта будзе дыябет II тыпу. Дыябет можа ўзнікнуць, калі ў вас ёсць адзін або некалькі фактараў рызыкі развіцця дыябету. Сярод іх:
• спадчыннасць – калі хтосьці з вашых родных хварэў на дыябет;
• залішняя вага і атлусценне – верагоднасць цукровага дыябету вышэй, калі ваш індэкс масы цела роўны 30 і вышэй;
• адсутнасць збалансаванага харчавання – калі ёсць шмат вугляводаў, інсулін не справіцца з іх перапрацоўкай;
• супутняя сардэчна-сасудзістая паталогія;
• хранічны стрэс;
• хранічная недастатковасць наднырачнікаў.

І ўсё ж цукровы дыябет – не прысуд, а толькі дыягназ аднаго з захворванняў. Ад хворых на цукровы дыябет патрабуецца самае непасрэдны ўдзел у працэсе лячэння, не кажучы ўжо пра матывацыю і ўнутраную сілу.

Каб трымаць пад кантролем захворванне і жыць паўнавартасным жыццём, неабходна:
— займацца фізкультурай: хаця б 10-20 хвілін у дзень займацца любым відам спорту. Добрымі спосабамі падтрымліваць сваё цела і здароўе ў тонусе з'яўляюцца – хадзьба па лесвіцах замест выкарыстання ліфта, прагулка ў парку з сябрамі замест вечара ў кафэ, актыўныя гульні з дзецьмі замест камп'ютара, выкарыстанне грамадскага транспарту замест асабістага для ранішніх паездак на працу;
— не дапускаць залішняй вагі;
— адмовіцца ад курэння і залішняга ўжывання алкаголю;
— рэгулярна сачыць за ўзроўнем глюкозы ў крыві, артэрыяльным ціскам, агульным халестэрынам;
— не радзей за 1 раз у месяц праходзіць агляд эндакрынолага, не радзей за 1 раз у год – поўны медыцынскі агляд;
— не падвяргаць сябе стрэсам;
— прымаць лекавыя прэпараты строга па прызначэнні лекара;
— прытрымлівацца лячэбнай дыеты.

На шчасце, узровень развіцця сучаснай медыцыны дазваляе змагацца з дыябетам, і хворыя з гэтым захворваннем могуць весці паўнавартасны лад жыцця. Але не варта забываць пра тое, што чым раней любая хвароба будзе выяўлена, тым лягчэй з ёй змагацца. Так што будзьце заўсёды ўважлівыя да свайго здароўя і найменшым нестандартным праявам арганізма.

Але яшчэ лепш – заставайцеся заўсёды здаровыя!

Наталля БОКІШ, намеснік галоўнага ўрача па медыцынскай частцы Бешанковіцкай ЦРБ.

"Зара"