Інтэрв'ю намесніка Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь дзяржаўнага саветніка юстыцыі 3 класа Дубава А.В.

З дня свайго заснавання на працягу 97 гадоў органы пракуратуры Рэспублікі Беларусь бесперапынна пацвярджаюць сваё асаблівае прызначэнне ў забеспячэнні вяршэнства закона, узмацненні законнасці і правапарадку.

Штодня, максімальна выкарыстоўваючы веды, вопыт, не лічачыся з асабістым часам, супрацоўнікі пракуратур гарадоў і раёнаў вобласці забяспечваюць умацаванне законнасці і захаванне правапарадку на давераных тэрыторыях, займаючыся прафілактыкай злачыннасці, барацьбой з карупцыяй, падтрымліваючы дзяржаўнае абвінавачанне па крымінальных справах у судах, вядуць сур'ёзную эфектыўную наглядную працу ва ўсіх сферах жыцця, павышаюць узровень прававой культуры насельніцтва Віцебшчыны.

Галоўнае ў працы пракурора – бачыць праблему, выкрыць прычыны, якія яе спарадзілі, і прыняць вычарпальныя меры па выкараненні недахопаў, тым самым аднавіць парушаныя правы грамадзян і дзяржавы, абараніць іх законныя інтарэсы.

Наглядным ведамствам рэгіёна на сістэмнай аснове эфектыўна рэалізуюцца арганізацыйна-практычныя меры па процідзеянні карупцыйным праявам у розных сферах.

Пракурорамі спынены шматлікія правапарушэнні, якія ствараюць умовы для карупцыі ў сферах закупак як за кошт бюджэтных, так і за кошт уласных сродкаў прадпрыемстваў і арганізацый, выяўлены неадзінкавыя парушэнні парадку дэкларавання даходаў і маёмасці асобнымі катэгорыямі дзяржаўных службовых асоб, невыкананне антыкарупцыйных абмежаванняў.

Па выніках наглядных мерапрыемстваў у бягучым годзе органамі пракуратуры вобласці ўнесена больш за 120 актаў пракурорскага нагляду ў сувязі з выяўленымі парушэннямі антыкарупцыйнага заканадаўства. Па патрабаванні пракурораў да розных відаў адказнасці прыцягнута больш за 180 службовых асоб, у тым ліку да дысцыплінарнай – больш за 140, да адміністрацыйнай – больш за 25 (пераважаюць парушэнні ў сферы закупак і парадку дэкларавання даходаў і маёмасці), да матэрыяльнай – 17.

Як у 2018 годзе, так і ў бягучым перыядзе пракуроры аператыўна спыняюць правядзенне прадпрыемствамі і арганізацыямі працэдур закупак з парушэннямі антыкарупцыйнага заканадаўства, адмяняючы незаконныя працэдуры.

Напрыклад, у 2018 годзепатрабаванні пракурораў адменены 4 працэдуры закупкі, 3 з якіх праводзіліся за кошт сродкаў мясцовага бюджэту. З прычыны чаго прадухілена расходаванне (з парушэннямі заканадаўства) дзяржаўных грашовых сродкаў у суме больш за 160 тыс. рублёў.

У бягучым годзе па патрабаванні пракурора Полацкага раёна адменена працэдура дзяржаўнай закупкі аддзела адукацыі Полацкага райвыканкама, з прычыны чаго прадухілена расходаванне бюджэтных сродкаў з парушэннем заканадаўства на суму 129 000 рублёў, вінаватая службовая асоба прыцягнута да дысцыплінарнай адказнасці.

Акрамя таго, па выніках разгляду прадстаўлення пракурора па фактах парушэння заканадаўства аб закупках за кошт уласных сродкаў, унесенага ў УП «Полацкая птушкафабрыка», да дысцыплінарнай адказнасці прыцягнуты члены камісіі па закупках прадпрыемства (9 службовых асоб), а таксама з прычыны адмены працэдуры закупкі прадухілена расходаванне з парушэннем заканадаўства ўласных сродкаў дзяржаўнага прадпрыемства на суму 402 000 рублёў.

Вялікая праца праведзена пракурорамі ў сферы абароны правоў непаўналетніх і моладзі.

Як паказвае практыка, нагляднае ведамства павінна не толькі правяраць суб'екты прафілактыкі, але прымаць меры, якія будуць дабратворна ўплываць на стан законнасці, дапамагаць сем'ям і дзецям.

Па ініцыятыве пракуратуры вобласці Віцебскім абласным Саветам дэпутатаў у мінулым годзе прынята рашэнне аб дадатковых мерах па сацыяльнай падтрымцы навучэнцаў.

Згодна з дадзеным рашэннем у вобласці навучэнцам устаноў агульнай сярэдняй і спецыяльнай адукацыі з 1 верасня па 30 чэрвеня прадастаўляецца права бясплатнага праезду ў пасажырскім грамадскім транспарце.

У 2018/2019 навучальным годзе дадзенае рашэнне паспяхова рэалізавана ў вобласці, навучэнцы маюць права бясплатнага праезду не толькі да месца вучобы і назад да месца жыхарства, але і да месцаў дадатковай занятасці, спорту, культуры і г.д. Такія меры сацыяльнай падтрымкі дазволілі ў большай меры ўцягваць дзяцей у дадатковую занятасць, а значыць, рэальна ўплываць на прафілактыку іх супрацьпраўных паводзін.

За шматгадовую практыку абароны дзяцей меліся значныя факты, калі сумеснымі намаганнямі сілавых і іншых зацікаўленых ведамстваў дзецям удавалася дапамагчы.

Напрыклад, быў вопыт работы пракуратуры сумесна з упраўленнем КДБ па Віцебскай вобласці, калі ўвыніку нагляднай праверкі прадухілены вываз дзіцяці за мяжу за ўзнагароджанне, прыняты меры па адмене фіктыўнага ўсынаўлення, узбуджана крымінальная справа. Цяпер дзіця шчасна пражывае ў прыёмнай сям'і.

Таксама ў ходзе пракурорскага суправаджэння было экстрана вынята дзіця з сям'і, калі па рэлігійных меркаваннях свайму малалетняму дзіцяці бацькі не дазвалялі праводзіць аперацыю з пераліваннем крыві, што магло прывесці да смяротнага зыходу. У выніку дазвол на аперацыю пацвердзіла дзяржава, дзіця выратавана.

У поле зроку пракурораў знаходзяцца пытанні захавання жыллёвых правоў непаўналетніх.

Так, пракурор вобласці ў інтарэсах непаўналетніх дзяцей звярнуўся ў суд з іскам аб прызнанні несапраўдным дагавора дарэння жылога памяшкання, згодна з якім трохпакаёвая добраўпарадкаваная кватэра, якая належыць на праве ўласнасці іх маці, адчужана ёю ў забеспячэнне дагавора пазыкі. Пры гэтым дзеці іншага добраўпарадкаванага жылля не мелі і заставаліся ў сацыяльна небяспечным становішчы. Рашэннем суда здзелка прызнана несапраўднай, а правы дзяцей на жылое памяшканне адноўлены.

Такія прыклады з правапрымяняльнай практыкі органаў пракуратуры Віцебскай вобласці можна прыводзіць і яшчэ.

Органамі пракуратуры Віцебскай вобласці ў апошні час значна актывізавана работа па абароне правоў асоб з абмежаванымі магчымасцямі.

Перад органамі мясцовай улады абазначана праблема рэалізацыі правоў інвалідаў на даступнае безбар'ернае асяроддзе, запатрабавана прыняць меры па абсталяванні пандусамі, поручнямі для інвалідаў-калясачнікаў будынкаў, у якіх размешчаны арганізацыі адукацыйнага прызначэння, медыцынскія і сацыяльныя ўстановы, прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, уладкаванні іншых сацыяльна значных збудаванняў і жылых дамоў.

Напрыклад, па патрабаванні пракурораў зменены пандус ля прадуктовага магазіна «Капеечка», размешчанага паблізу ДУСА «Віцебскі дом-інтэрнат для састарэлых і інвалідаў», абсталяваны пандусам і парэнчамі падыход да будынка комплекснага прыёмнага пункта ў аг.Тарасенкі Віцебскага раёна, забяспечана належная работа пад'ёмных платформаў для дастаўкі асоб з абмежаванымі магчымасцямі на пераходны мост чыгуначнага вакзала станцыі Віцебск.

Не застаюцца без увагі інтарэсы старэйшага пакалення, састарэлых грамадзян рэгіёна.

Так, па іску пракуроравобласці рашэннем суда таксама прызнаны несапраўдным дагавор дарэння кватэры, згодна з якім састарэлая жанчына, якая мела патрэбу ў старонняй дапамозе, падарыла сваю кватэру малазнаёмай грамадзянцы. Апошняя зарэгістравала права ўласнасці на кватэру на сваё імя, зрабіла рамонт, завезла сваю мэблю, але ў далейшым, не выканаўшы свае абавязацельствы перад дарыльшчыкам па ажыццяўленні догляду, змясціла жанчыну ў аддзяленне раённай бальніцы, як адзінокую, якая мела патрэбу ў доглядзе. Здзелка, здзейсненая пад уплывам памылкі, па іску пракурора прызнана судом несапраўднай, а правы састарэлай жанчыны адноўлены.

Варта адзначыць, што выніковасць работы нагляднага ведамства ўплывае, у тым ліку, і на сацыяльнае і эканамічнае развіццё рэгіёна.

На пастаяннай аснове праводзяцца праверкі выканання заканадаўства ў сферы эканомікі, у тым ліку пры рэалізацыі дзяржаўных праграм, інвестыцыйных і інавацыйных праектаў.

На асаблівым кантролі знаходзяцца пытанні скарачэння пратэрмінаванай знешняй дэбіторскай запазычанасці, вяртаннем валютнай выручкі ў краіну. У эканамічныя суды ў мэтах абароны маёмасных інтарэсаў юрыдычных асоб дзяржаўнай формы ўласнасці пракурорамі прад'яўлена 12 іскаў аб спагнанні 73,7 тыс. беларускіх рублёў, 63,2 млн. расійскіх рублёў, 93,4 тыс. еўра.

Мерамі пракурорскага рэагавання забяспечана рэальнае паступленне валютнай выручкі ў краіну на суму, эквівалентную 1,5 млн. беларускіх рублёў. У дачыненні да дырэктара расійскай камерцыйнай арганізацыі пракуратурай вобласці ўзбуджана 3 крымінальныя справы па фактах утварэння пратэрмінаванай дэбіторскай запазычанасці перад беларускімі прадпрыемствамі-экспарцёрамі.

Пры ажыццяўленні нагляду за выкананнем падатковага заканадаўства ў бягучым годзе істотная ўвага была нададзена аналізу выканання мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі патрабаванняў нарматыўных прававых актаў, якія рэгулююць пытанні спагнання мясцовых падаткаў і збораў, у прыватнасці, падатку за валоданне сабакамі

Прынятыя меры пракурорскага рэагавання спрыялі наладжванню рэгістрацыі і ўліку хатніх жывёл, правільнаму вызначэнню колькасці аб'ектаў падаткаабкладання, своечасовасці і паўнаце пералічэння падатку ў бюджэт, актывізацыі работы з даўжнікамі.

Станоўчы эфект прынесла работа, арыентаваная на вырашэнне стратэгічных пытанняў захаванасці і распараджэння ўласнасцю ў сферы аграпрамысловага комплексурэгіёна.

Рэгулярна з выездам на месцы пракурорамі вывучаюцца пытанні забеспячэння комплексу арганізацыйна-тэхналагічных мерапрыемстваў пры вытворчасці асноўных відаў палявых работ, захавання тэхналогіі апрацоўкі глебы і вырошчвання сельскагаспадарчых культур, арганізацыі і правядзення работ у перыяд пасяўной і ўборачнай кампаній, нарыхтоўкі кармоў. Таксама праводзяцца праверкі аднаўлення і захаванасці пагалоўя буйной рагатай жывёлы. Наладжаны кантроль за аднаўленнем, рамонтам, умовамі эксплуатацыі сельгастэхнікі, устанаўліваюцца прычыны не аднаўлення, выхаду са строю сельгасмашын, агрэгатаў і вінаватыя асобы.

Варта адзначыць, што пасля ўмяшання органаў пракуратуры практычна ўсе выяўленыя парушэнні гаспадарчымі суб'ектамі і мясцовымі органамі ўлады ліквідуюцца, прымаюцца меры па навядзенні парадку на аб'ектах.

Складана пераацаніць намаганні пракуратуры Віцебшчыны і ў сферы абароны правоў грамадзян, перш за ўсё працоўных і сацыяльных правоў, дзе мы сапраўды адыгрываем вельмі важную ролю.

Так, у мэтах вырашэння найбольш вострай для вобласці праблемы пагашэння запазычанасці па заработнай плаце прыменены ўвесь комплекс устаноўленых законам мер пракурорскага рэагавання.

Прыемна адзначыць, што калі на 01.01.2019 у вобласці налічвалася 70 прадпрыемстваў, якія маюць даўгі перад работнікамі, то цяпер мы маем справу толькі з адзінкавымі фактамі затрымкі выплаты заработнай платы працоўным калектывам (на 01.06.2019 – 3 арганізацыі).

Пракурорамі Віцебшчыны надаецца павышаная ўвага пытанням траўматызму на вытворчасці.

Прынятыя наглядным органам меры спрыялі павышэнню адказнасці службовых асоб упаўнаважаных дзяржаўных органаў, паляпшэнню якасці праводзімых імі праверак і маніторынгаў. Як вынік, за студзень-май 2019 года ў цэлым па вобласці намецілася тэндэнцыя зніжэння колькасці няшчасных выпадкаў на вытворчасці з цяжкім і смяротным зыходам да ўзроўню мінулага года з 45 да 41 факта.

Практыка паказвае, што часцяком дзякуючы ўмяшанню органаў пракуратуры ўдаецца вырашаць шматгадовыя праблемы, якія закранаюць пытанні грамадскай бяспекі.

Пасродкам актыўнай пазіцыі пракуратуры Віцебскай вобласціудалося вырашыць пытанне аб закрыцці руху па аварыйным пуцеправодзе «Полацкі» у г.Віцебску і пастаноўкі яго на рэканструкцыю. У цяперашні час названы пуцеправод дэмантуецца, паралельна вядуцца работы па будаўніцтве на яго месцы новага маставога збудавання.

У полі зроку пракурораў знаходзяцца і пытанні захавання нарматыўных тэрмінаў будаўніцтва шматкватэрных жылых дамоў. На канец 2018 года ў Віцебскай вобласці такіх аб'ектаў было 4, па шэрагу з іх будаўнічая гатоўнасць не перавышала 50%, пры гэтым будаўніцтва некаторых вялося больш за 10 гадоў.

Пракуратурай вобласці прыняты адпаведныя меры рэагавання і ў цяперашні час з 4 даўгабудаў не ўведзены ў эксплуатацыю толькі 1 аб'ект, які знаходзіцца на завяршальнай стадыі будаўніцтва (будаўнічая гатоўнасць каля 93%).

Названыя прыклады з'яўляюцца вынікам сапраўды маштабнай і эфектыўнай работы па ўмацаванні законнасці і правапарадку ў рэгіёне.

Напярэдадні прафесійнага свята добрая нагода сказаць словы падзякі ў адрас людзей, якія кожны дзень стаяць на варце інтарэсаў чалавека і дзяржавы: дзеючым работнікам пракуратуры і ветэранам, якія ўнеслі велізарны ўклад ва ўмацаванне законнасці і правапарадку Віцебскай вобласці, перадаўшы назапашаны вопыт маладому пакаленню.

Жадаю пракурорам па-ранейшаму быць на вастрыі падзей, праяўляць высокі прафесіяналізм, разумную ініцыятыву, не зніжаючы эфектыўнасці ў рабоце. А галоўнае, як і раней, не заставацца абыякавымі да чужой бяды.

Няхай ганаровае званне надзейных вартавых Закона надае вам энергіі і жыццёвых сіл на эфектыўнае вырашэнне прафесійных задач на карысць роднай Віцебшчыны.

Намеснік Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь

дзяржаўны саветнік юстыцыі 3 класа

А.В.Дубаў

Фота: Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь