У фінансавай сістэме Беларусі рыхтуецца маштабнае папаўненне. Да ўжо звыклых наяўных і безнаяўных грошай неўзабаве афіцыйна дадасца трэцяя форма — лічбавы рубель. Маштабны праект выходзіць на фінішную прамую: старт доследна-прамысловай эксплуатацыі беларускага лічбавага рубля запланаваны на 1 ліпеня 2026 года. Распавядаем, якія магчымасці гэтая тэхналогія адкрые для дзяржавы, прадпрымальнікаў і звычайных грамадзян.

Не криптовалюта, а законны сродак плацяжу 

Шмат хто блытае лічбавы рубель з біткойнам, але гэта прынцыповая памылка. Лічбавы рубель — гэта ўнікальны электронны код, які захоўваецца на спецыяльнай платформе Нацыянальнага банка. Нягледзячы на ​​высокатэхналагічную «начынне», па сваёй сутнасці гэта звычайныя грошы:

- яны маюць тую ж вартасць, што і наяўны або безнаяўны рубель;

- яны цалкам забяспечаны рэсурсамі дзяржавы;

- яны з'яўляюцца законным плацежным сродкам на ўсёй тэрыторыі краіны. 

Галоўнае адрозненне — у форме існавання. Патрымаць у руках такі рубель немагчыма, але, у адрозненне ад прыватных крыптавалют, ён абсалютна надзейны і легальны. 

Прасачвальнасць пад кантролем

Адной з самых рэвалюцыйных асаблівасцей беларускага лічбавага рубля стане яго стопрацэнтная прасачвальнасць. Як толькі лічбавы рубель генеруецца ў сістэме, ён пакідае за сабой выразны лічбавы след, які немагчыма сцерці або падробліваць. 

Па словах першага намесніка старшыні праўлення Нацыянальнага банка Аляксандра Ягорава, па унікальным нумары БЦР можна будзе адсачыць абсалютна кожную транзакцыю. Гэта дае магутны інструмент у рукі Нацбанка, Мінфіна і іншых дзяржда органаў. 

У чым выгада для дзяржавы?

Галоўная фішка — магчымасць гнуткай налады выкарыстання грошай. Дзяржава зможа «праграмаваць» пэўныя сумы. Напрыклад, калі прадпрыемству выдзелена субсідыя на набыццё айчынных тавараў, патраціць гэтыя лічбавыя рублі на імпарт або абнаявіць іх для сумнеўных схем тэхнічна не атрымаецца — сістэма проста заблакуе такую аперацыю. Гэта ставіць жорсткі заслон на шляху карупцыі і мэтанекарыстання бюджэтных сродкаў. 

Бізнес на звышхуткасцях 

Для дзелавой супольнасці ўкараненне лічбавага рубля а

Пытанне бяспекі пры стварэнні беларускага лічбавага рубля стала прыярытэтным. У Нацбанку запэўніваюць: сістэму праектуюць так, каб скрасці лічбавы рубель было фізічна немагчыма. У ходзе маючай адбыцца эксплуатацыі рэгулятар адпрацуе самыя розныя сцэнарыі абароны.

Аляксандр Ягораў падкрэслівае, што бяспека будзе шматузроўневай. З аднаго боку, камерцыйныя банкі ўкараняць «сесійныя антыфроды», якія аналізуюць паводзіны кліента і вылічаюць анамаліі. З другога — сам Нацбанк дадасць свае тэхналагічныя «фішкі». Сумненныя аперацыі будуць імгненна выяўляцца і блакавацца да высвятлення абставін і поўнай верыфікацыі ўладальніка.

Лічба ў кішэні: калі чакаць звычайным грамадзянам?

Хоць магчымасці для грамадзян — гэта важная частка праекта, Нацбанк пакуль не ставіць іх у прыярытэт на першым этапе. У Беларусі і так развіты безнаяўныя плацяжы, таму вострай недахопу інструментаў аплаты насельніцтва не адчувае.

Тым не менш, з часам лічбавы рубель стане часткай паўсядзённага жыцця кожнага. Каб карыстацца ім, беларусам дастаткова будзе завесці спецыяльнае прыкладанне-кашалёк.

Што атрымае звычайны чалавек? Абсалютную захаванасць: лічбавы рубель немагчыма страціць (як кашалёк) або пад рабіць. А таксама гарантыі, у адрозненне ад грошай на рахунку ў камерцыйным банку лічбавы рубель — гэта прамое абавязацельства Нацбанка, што робіць яго максімальна абароненым актывам.

Па матэрыялах sb.by