Меркаванне эксперта: галоўная зброя барацьбы з наркатычнай залежнасцю — пільнасць блізкіх і любоў да здаровага ладу жыцця

За апошнія пяць гадоў колькасць нарказлачынстваў у Беларусі скарацілася ў паўтара раза, але праблема па-ранейшаму вострая. Паводле афіцыйных даных, каля 88 тысяч беларусаў маюць залежнасць ад наркотыкаў. Гэта лічба, параўнальная з насельніцтвам горада Полацка.

Ніхто з бацькоў не пажадаў бы для свайго сына ці дачкі лёсу наркамана. Залежнасць ад псіхаактыўных рэчываў праяўляецца не пасля аднаго прыёму, калі не браць пад увагу вельмі моцныя наркотыкі. Прывыканне да наркотыку звычайна доўжыцца прыкладна шэсць месяцаў. За гэты час уважлівыя сваякі і сябры могуць заўважыць у падлетка ці свайго блізкага чалавека першыя прыкметы ўжывання наркотыкаў. На ранніх этапах ужывання наркотыкаў чалавека яшчэ можна выратаваць ад жахлівай залежнасці.

Рэзкая змена настрою, якая ўзнікае без бачных прычын, змяненне рытму сну, змяненне апетыту, перамена ў манеры есці, змяненне ў рытме жыцця — гэтыя першыя прыкметы наркаманіі дапамогуць западозрыць чалавека ва ўжыванні наркотыкаў, але яны занадта агульныя, і паўплываць на такую ​​паводзіну могуць і іншыя прычыны. Таму варта больш уважліва сачыць за сваім дзіцём ці блізкім чалавекам.

Асноўныя прыкметы наркаманіі ў падлеткаў звязаны са змяненнем іх паводзін. У першую чаргу, гэта змяненне кола зносін. Падлетак забывае старых сяброў, адмаўляецца ад зносін з імі, замест гэтага ў яго з'яўляюцца новыя знаёмыя, з якімі ён размаўляе ціха, туманнымі фразамі. Падлетак імкнецца да ізаляцыі, часта замыкаецца ў сваім пакоі. Надоўга сыходзіць з дому і вяртаецца позна. У яго знікае цікавасць да любімых раней заняткаў, замест гэтага ён можа пачаць цікавіцца змесцівам хатняй аптэчкі і чытаць кнігі ці артыкулы па фармакалогіі. Перапады настрою праяўляюцца ўсё часцей, з'яўляюцца агрэсіўнасць, павышаная узбудлівасць, а часам – празмерная весялосць. Яны змяняюцца абыякавасцю. Рухі становяцца дрэнна скаардынаванымі, рэзкімі. Адным з галоўных прыкмет, па якіх можна западозрыць наркаманію, з'яўляецца павялічаная патрэба ў грошах. Пад рознымі падставамі падлетак усё часцей патрабуе іх у бацькоў. З дому пачынаюць прападаць каштоўныя рэчы і іншыя прадметы. Прамым доказам таго, што дзіця звязалася з наркотыкамі, з'яўляюцца знойдзеныя ў доме іголкі ад шпрыцаў, выкарыстаныя шпрыцы, фальга, свечкі, запальнічкі, задымленыя лыжкі, цыгарэты. Акрамя вышэйназваных змяненняў у рытме жыцця і самаадчуванні, могуць назірацца скачкі артэрыяльнага ціску, кішачныя засмучэнні. З рота можа адчувацца рэзкі, непрыемны пах – прыкмета курэння анашы. У тых, хто ўжывае гераін, могуць быць пастаянны кашаль і насмарк. Колер твару ў наркаманаў бледны, нават зямлісты, валасы пазбаўленыя жыццёвай сілы і ламкія. У курцоў анашы каля носа і на шчоках можа з'явіцца пляма ў форме матылька. У чалавека, які ўжывае наркотыкі, з'яўляецца неахайнасць у вопратцы і імкненне да чорнага колеру рэчаў. Наркаманы

нават у гарачае надвор'е носяць кашулі і пуловеры з доўгімі рукавамі, каб не былі бачныя сляды ад уколаў.

Аднак акрамя ўмоўна «класічных» наркотыкаў, якія ва ўсіх на слыху, у цяперашні час небяспеку нясе і так званы жавальны тытунь, ён жа «снюс». Пагроза новай эпідэміі навісла над беларускімі дзецьмі. На расійскія школы яна ўжо абрынулася лавінай. Калі вы ніколі не чулі, што такое «снюс», прачытайце ўважліва гэты матэрыял. Зверніце на яго ўвагу, нават калі вам і знаёма такое слова, магчыма, пра «падушачку небяспекі» вы ведаеце далёка не ўсё.

Снюс — адзін з відаў бездымнага тытуню. Прадукт, выраблены з ўвільготненага або высушанага здрабнёнага тытуню, апрацаванага растворам солі і соды, з даданнем араматычных і смакавых дабавак. У адрозненне ад жавальнага тытуню ўжываецца шляхам яго размяшчэння паміж дзёснамі і губой. Прадукт прапануе задавальненне ад тытуню без суправаджаючага дыму. Такім чынам чалавек атрымлівае пэўную дозу нікаціну без дыму. Калі трымаць у роце пакуначак даўжэй за прадпісаны час, можа наступіць сур'ёзная інтаксікацыя. Асноўная шкода снюсу ў тым, што нікаціну ў ім у разы больш, чым у звычайнай цыгарэце. Больш нікаціну – хутчэй наступае прывыканне, хутчэй з'яўляюцца негатыўныя наступствы ад нікаціну – сардэчна-сасудзістыя захворванні. Бездымныя тытунёвыя вырабы ўтрымліваюць нейратаксін нікацін, які лёгка выклікае як фізічную і паводніцкую залежнасць, так і сацыяльную. Таму зразумела, што нават адсутнасць дыму не ратуе ад згубнага ўплыву тытуню. Ён пранікае ва ўсе органы, становіцца прычынай развіцця розных паталагічных працэсаў. Нядаўна ў Полацку школьнік атруціўся пасля «дэгустацыі» снюсу. Рэчыва прынёс у школу яго сябар. Аказалася, падлетак спакойна набыў яго ў адным з мясцовых магазінаў. А цяпер спытайце сябе, вы б хацелі, каб ваш дзіця апынуўся ў дадзенай сітуацыі? У Беларусі ўжо ўступіў у сілу новы антытытунёвы закон: нельга паліць на прыпынках, дзіцячых пляцоўках і іншых грамадскіх месцах. Але галоўнае ў ім тое, што да звычайных цыгарэт прыраўнавалі і электронныя (вейпы). Добра б, і снюсы таксама.

Падраздзяленні Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз, выконваючы судовыя экспертызы і даследаванні, з'яўляюцца ўпаўнаважаным дзяржаўным органам, які дае афіцыйнае заключэнне аб прыродзе вынятага рэчыва, яго аднясенні да спісу наркатычных сродкаў або псіхатропных рэчываў, забароненых да свабоднага абарачэння ў краіне. У 2021 годзе падраздзяленнямі Віцебскай вобласці больш за 1200 разоў праводзіліся даследаванні выяўленых і вынятых у людзей рэчываў, якія аказаліся наркатыкамі або псіхатропамі. На жаль, уздзеянне на арганізм такіх рэчываў можа прывесці да сумнага зыходу — смерці, падобныя выпадкі ёсць і сярод нашых землякоў. Сярод тых, што паступаюць на экспертызу, не толькі разавыя дозы, вынятыя пры затрыманні, але і буйныя партыі (найбольшая мела вагу 330 кг), прапуск якіх на чорны рынак прынёс бы невымерныя праблемы. Але заўсёды лягчэй папярэдзіць, чым потым змагацца з наступствамі. У выпадку з маладымі людзьмі галоўная зброя барацьбы з нарказалежнасцю — пільнасць блізкіх, своечасовае спыненне злачынных кантактаў і фарміраванне іншых інтарэсаў, звязаных са здаровым ладам жыцця.

Дзяніс КОЗЛАЎ, начальнік Лепельскага МРА ДКСЭ Рэспублікі Беларусь.