Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на нарадзе па пытаннях развіцця навуковай сферы агучыў установачныя задачы ключавым гульцам, перадае карэспандэнт БЕЛТА.

Першай Прэзідэнт абазначыў тэму ўдасканалення механізмаў фінансавання навукі. "Тут перш за ўсё набіў аскому пытанне навукаёмістасці ВУП. Гэта стаўленне затрат на навуку да ВУП", - адзначыў кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што тут яшчэ важная і методыка падліку, каб усё было аб'ектыўна і адпавядала рэальнаму становішчу спраў.

Прэзідэнт заявіў аб неабходнасці канкрэтных рашэнняў для павышэння навукаёмістасці ВУП за кошт розных крыніц. "Трэба ісці да таго, каб было больш аднаго працэнта, а лепш два (ад ВУП. - Заўвага. БЕЛТА)", - сказаў ён.

"Неабходна паглядзець, ці аптымальны пералік напрамкаў расходавання рэсурсаў інавацыйных фондаў і як выкарыстанне гэтых сродкаў уплывае на навукаёмістасць ВУП. Нагадаю, інавацыі - гэта інвестыцыі ў новацыі. Заўсёды ці ў нас так?" - абазначыў пытанне кіраўнік дзяржавы.

Па-другое, па-ранейшаму існуе сітуацыя, калі навуковыя даследаванні выконваюцца па прынцыпе "робім, што можам, а не тое, што трэба". "У сваю чаргу прадпрыемствы замест замовы распрацовак у Беларусі ўкладваюць велізарныя сродкі ў імпарт замежных тэхналогій і абсталявання, трапляючы пры гэтым у залежнасць. А рабіць можам усё, і нават без дыктатуры. Можа, для пачатку і трэба (імпартаваць тое ці іншае абсталяванне. - Заўвага. БЕЛТА). Але трэба потым лакалізавацца. І паўтарыць гэта на больш высокім узроўні. Да гэтага трэба імкнуцца, - заўважыў кіраўнік дзяржавы. - А на асобных прадпрыемствах наогул праглядаецца тэндэнцыя працы без развіцця, калі ніякія інавацыі не патрэбныя. Так быць не павінна".

Каб змяніць гэту сітуацыю, Аляксандр Лукашэнка даручыў кожнаму міністэрству штогод фарміраваць "задачнік распрацовак" для сваёй сферы і перадаваць яго прадстаўнікам акадэмічнай, ВНУ і галіновай навукі. "Пры гэтым, калі такая распрацоўка будзе адпавядаць усім зададзеным крытэрыям, заказчык будзе абавязаны забяспечыць яе ўкараненне. І адказнасць за гэта таксама будзе ляжаць на ім. Але і навука павінна прапаноўваць свае напрацоўкі ў праактыўным рэжыме", - сказаў Прэзідэнт.

Ён даручыў кіраўніку НАН адбудаваць гэтыя працэсы за першае паўгоддзе 2026 года. "Тады адразу зразумеем, ці можа наша навука забяспечыць патрэбы рэальнага сектара і куды трэба імкнуцца", - заўважыў кіраўнік дзяржавы.

Трэцяя задача тычыцца кадравых пытанняў. "Неабходна выпрацаваць пакет сістэмных мер для вырашэння праблемы старэння і вымывання навуковых кадраў. Калі я кажу "старэння", я не маю на ўвазе ўзрост. Справа не ва ўзросце", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Па словах кіраўніка дзяржавы, для навукоўцаў галоўнае - каб "працавала галава" і было жаданне дасягаць новых вынікаў і рухаць навуку наперад. І той ці іншы ўзрост у гэтым плане часта не мае вызначальнага значэння.
"Я ўжо казаў, што некаторыя ў нас вучонымі нібыта сталі, дысертацыі абаранілі, нават імкнуліся ці імкнуцца нешта адкрыць, а кланяюцца гэтай заходняй навуцы. Непажадана, вядома, каб з'язджалі. Ну паезджайце, пройдзіце праз "пасудамыйку", вобразна кажучы. Можа быць, нешта і атрымаецца. Але дзе нарадзіўся, там і спатрэбіўся. Пачынай працаваць тут і даваць вынік", - арыентуе беларускі лідар.

Аляксандр Лукашэнка яшчэ ў сувязі з гэтым звярнуў увагу, што да канца жыццёвага шляху людзі, як правіла, вяртаюцца на радзіму. "Таму трэба падумаць, куды мы вернемся", - заклікаў кіраўнік дзяржавы.

"Вучонаму трэба дапамагаць, я не спрачаюся. Адкрыцці і вынаходствы не з'яўляюцца адразу ці за адзін месяц. Трэба падумаць, як мы будзем авансаваць, падтрымліваць. Але толькі па тых праграмах, па якіх ДКНТ з вамі вызначыцца, і яны нам патрэбныя будуць, - адзначыў Прэзідэнт. - За ўсё, што нам сёння трэба, трэба плаціць. Для гэтага грошы ёсць заўсёды. Проста мы, беларускія людзі, не прывыклі раскідацца грашыма. Верталётных грошай няма".

Ураду сумесна з НАН Беларусі даручана пастаянна адсочваць узровень заробкаў у навуцы і адукацыі і не дапускаць дыспарытэту.

belta.by