Асноўныя змены ў Крымінальна-працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь, якія ўступілі ў сілу з 14.04.2021
Асноўныя змены датычацца судова-экспертнай дзейнасці, звязаны з неабходнасцю рэгламентаваць крымінальны працэс не толькі ў судзе, але і ў органах дазнання і следства. Акрамя таго, п. 52 арт. 2 Закона аб змяненні кодэксаў па пытаннях крымінальнай адказнасці ўнёс змены ў арт. 454 "Заканчэнне паскоранай вытворчасці" КПК.
Правы эксперта, вызначаныя ч. 2 арт. 61 КПК, часткова выкладаюцца ў новай рэдакцыі. Так, устанаўліваецца, што эксперт мае права:
- хадайнічаць аб прадастаўленні яму дадатковых матэрыялаў, аб'ектаў (доступу да іх), неабходных для дачы заключэння; аб растлумачэнні зместу пастаўленых пытанняў; аб прыцягненні да экспертызы іншых экспертаў; аб дазволе прымяняць метады, якія могуць пацягнуць поўнае або частковае знішчэнне аб'ектаў экспертызы альбо змяненне іх знешняга выгляду або асноўных уласцівасцей; аб адмене дазволу ўдзельнікам крымінальнага працэсу прысутнічаць пры правядзенні экспертызы; аб прыняцці мер па забеспячэнні ўласнай бяспекі, членаў яго сям'і, блізкіх сваякоў і іншых асоб, якіх ён абгрунтавана лічыць блізкімі, а таксама маёмасці (п. 2);
- даваць заключэнне як па пастаўленых пытаннях, так і па абставінах, якія ўваходзяць у яго кампетэнцыю, выяўленых пры правядзенні экспертызы (п. 4).
Абавязкі эксперта, апісаныя ў ч. 4 арт. 61 КПК, аналагічныя замацаваным у Гаспадарчым працэсуальным кодэксе Рэспублікі Беларусь (далей – ГПК) і Грамадзянскім працэсуальным кодэксе Рэспублікі Беларусь.
Адбыліся змены і ў рэгламентацыі парадку прызначэння экспертызы, прычым не толькі рэдакцыйныя. Так, ч. 6 арт. 227 КПК, якая вызначае, што следчы, асоба, якая праводзіць дазнанне, мае права прысутнічаць пры правядзенні экспертызы, дапоўніла палажэнне "за выключэннем складання экспертам заключэння". Аналагічнае выключэнне ў дачыненні да правоў падазраванага, абвінавачанага, яго законных прадстаўнікоў і абаронцаў змяшчае п. 5 ч. 1 арт. 229 КК.
Змены ў арт. 230 і 231 КПК аналагічныя ўнесеным у ГПК і датычацца арганізацыі экспертызы ў судова-экспертнай арганізацыі і па-за ёй, папярэджання эксперта аб крымінальнай адказнасці за дачу заведама ілжывага заключэння, а таксама за адмову альбо за ўхіленне без уважлівых прычын ад выканання ўскладзеных абавязкаў.
Змест заключэння эксперта, вызначанае арт. 236 КПК, тоесна замацаванаму арт. 94 ГПК. Удакладняецца, што заключэнне эксперта складае і падпісвае эксперт (эксперты) ад свайго імя пасля правядзення даследавання з улікам яго вынікаў.
Пракурор Бешанковіцкага раёна
малодшы саветнік юстыцыі А.А. Старчанка
Правы эксперта, вызначаныя ч. 2 арт. 61 КПК, часткова выкладаюцца ў новай рэдакцыі. Так, устанаўліваецца, што эксперт мае права:
- хадайнічаць аб прадастаўленні яму дадатковых матэрыялаў, аб'ектаў (доступу да іх), неабходных для дачы заключэння; аб растлумачэнні зместу пастаўленых пытанняў; аб прыцягненні да экспертызы іншых экспертаў; аб дазволе прымяняць метады, якія могуць пацягнуць поўнае або частковае знішчэнне аб'ектаў экспертызы альбо змяненне іх знешняга выгляду або асноўных уласцівасцей; аб адмене дазволу ўдзельнікам крымінальнага працэсу прысутнічаць пры правядзенні экспертызы; аб прыняцці мер па забеспячэнні ўласнай бяспекі, членаў яго сям'і, блізкіх сваякоў і іншых асоб, якіх ён абгрунтавана лічыць блізкімі, а таксама маёмасці (п. 2);
- даваць заключэнне як па пастаўленых пытаннях, так і па абставінах, якія ўваходзяць у яго кампетэнцыю, выяўленых пры правядзенні экспертызы (п. 4).
Абавязкі эксперта, апісаныя ў ч. 4 арт. 61 КПК, аналагічныя замацаваным у Гаспадарчым працэсуальным кодэксе Рэспублікі Беларусь (далей – ГПК) і Грамадзянскім працэсуальным кодэксе Рэспублікі Беларусь.
Адбыліся змены і ў рэгламентацыі парадку прызначэння экспертызы, прычым не толькі рэдакцыйныя. Так, ч. 6 арт. 227 КПК, якая вызначае, што следчы, асоба, якая праводзіць дазнанне, мае права прысутнічаць пры правядзенні экспертызы, дапоўніла палажэнне "за выключэннем складання экспертам заключэння". Аналагічнае выключэнне ў дачыненні да правоў падазраванага, абвінавачанага, яго законных прадстаўнікоў і абаронцаў змяшчае п. 5 ч. 1 арт. 229 КК.
Змены ў арт. 230 і 231 КПК аналагічныя ўнесеным у ГПК і датычацца арганізацыі экспертызы ў судова-экспертнай арганізацыі і па-за ёй, папярэджання эксперта аб крымінальнай адказнасці за дачу заведама ілжывага заключэння, а таксама за адмову альбо за ўхіленне без уважлівых прычын ад выканання ўскладзеных абавязкаў.
Змест заключэння эксперта, вызначанае арт. 236 КПК, тоесна замацаванаму арт. 94 ГПК. Удакладняецца, што заключэнне эксперта складае і падпісвае эксперт (эксперты) ад свайго імя пасля правядзення даследавання з улікам яго вынікаў.
Пракурор Бешанковіцкага раёна
малодшы саветнік юстыцыі А.А. Старчанка