Прычыны перакульвання стрэлавых самаходных кранаў і іх наступствы

Эксплуатацыя стрэлавых самаходных кранаў звязана з рызыкай перакульвання крана. Паводле статыстыкі, 50% здарэнняў са стрэлавымі самаходнымі кранамі адбываюцца з-за перакульвання крана.

Асаблівую складанасць і вялікую небяспеку ўяўляюць работы па ўздыме і перамяшчэнні грузаў некалькімі грузападымальнымі кранамі адначасова.

Выпіска з Правілаў па забеспячэнні прамысловай бяспекі грузападымальных кранаў, зацверджаных пастановай Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь ад 22 снежня 2021 г. № 66 (далей - Правілы):

330. Устаноўка крана стрэлавага самаходнага павінна ажыццяўляцца на спланаванай і падрыхтаванай у адпаведнасці з праектам вытворчасці работ (тэхналагічнай дакументацыяй) пляцоўцы з улікам катэгорыі і характару грунту. Устанаўліваць грузападымальны кран для работы на свежанасыпаным, неўтрамбаваным грунце, на бетоннай аснове, надзейнасць якой не праверана, на вечка люкаў або камунікацыях, а таксама на пляцоўцы з ухілам, які перавышае ўказаны ў пашпарце, не дазваляецца.

У бягучым годзе ў Дзяржпрамнагляд паступіла інфармацыя аб чатырох здарэннях, звязаных з стратай устойлівасці і наступным перакульваннем стрэлавых самаходных кранаў, устаноўленых на аўтамабільным шасі.

I. 17 сакавіка 2025 г. на аб'екце будаўніцтва ў г. Гродна адбылося перакульванне аўтамабільнага крана КС-6572СЗ. У выніку перакульвання кран атрымаў пашкоджанні. Пацярпелых няма.

Па выніках тэхнічнага расследавання прычын здарэння, звязаных з тэхнічным станам крана аўтамабільнага, не ўстаноўлена, але дапушчаны парушэнні патрабаванняў актаў заканадаўства ў галіне прамысловай бяспекі.

Кран стрэлавы самаходны ўстаноўлены на не спланаванай і не падрыхтаванай пляцоўцы без уліку катэгорыі і характару грунту, пад апоры не падкладзены трывалыя і ўстойлівыя падкладкі.

У праекце вытворчасці работ не пазначаны месцы ўстаноўкі грузапад'емных кранаў для выканання будаўніча-мантажных, пагрузачна-разгрузачных работ на аб'екце (п. 332, 334 Правілаў).

Работы праводзіліся пры адсутнасці на аб'екце асобы, адказнай за бяспечнае вытворчасць работ грузапад'емнымі кранамі, і стропальшчыкаў.

II. 19 чэрвеня 2025 г. у Дзяржпрамнагляд паступіла інфармацыя аб няшчасным выпадку са смяротным зыходам з цесляра-бетоншчыка СУ-95 ААТ Будтрэст № 3 Ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі».

Няшчасны выпадак адбыўся на будаўнічым аб'екце ў Слуцкім раёне пры перамяшчэнні аўтакранам КТА-28 мяшкі з бетонам на вышыню каля 4 м для заліўкі бетонам маналітнага пояса будаванага будынка. Пры выкананні гэтай аперацыі аўтакран з перамяшчанай мяшкай страціў устойлівасць і нахіліўся ў бок будаванага будынка з наступным абапіраннем стрэлай аўтакрана на будаўнічыя лясы.

У выніку стрэлай крана быў смяротна траўміраваны (прыціснуты да будаўнічых лясоў) цесляр-бетоншчык, які знаходзіўся ў гэты час на будаўнічых лясах.

Устаноўлена, што тэхнічныя прычыны няшчаснага выпадку, звязаныя з тэхнічным станам грузапад'емнага крана, адсутнічаюць.

III. 11 верасня 2025 г. на аб'екце «Будаўніцтва ваеннага гарадка ў Гомельскай вобласці. Ваенны гарадок Ш чарга будаўніцтва» пры перамяшчэнні каўша пагрузчыка (вага прыблізна 0,9 т) адбылося перакульванне аўтамабільнага крана КС-55727-А. У выніку перакульвання крана атрымаў пашкоджанні. Пацярпелых няма.

Дапушчаныя парушэнні патрабаванняў актаў заканадаўства ў галіне прамысловай бяспекі:

- устаноўка грузапад'ёмнага крана на непадрыхтаваную пляцоўку на свежанасыпаным і неўтрамбаваным грунце,

- не прыпынена (не забаронена) вытворчасць работ грузапад'ёмным кранам пры адсутнасці ў праекце вытворчасці работ патрабаванняў да ўстаноўкі грузапад'ёмнага крана.

IV. 26 верасня 2025 г. на тэрыторыі ТАА «КімаБел» (Полацкі раён, в. Багатыроўка) адбылося перакульванне аўтамабільнага SANI STC 750 крана пры пагрузцы кантэйнера (вага каля 30 т) на чыгуначную платформу. Пацярпелых няма. У выніку здарэння грузапад'ёмны кран атрымаў пашкоджанні.

Расследаванне не завершана.

У мэтах папярэджання аналагічных здарэнняў уладальнікам аўтамабільных кранаў, суб'ектам, якія ажыццяўляюць вытворчасць работ з прымяненнем грузапад'ёмных кранаў, неабходна забяспечыць выкананне наступных мерапрыемстваў:

- зместавае (не фармальнае) ажыццяўленне вытворчага кантролю ў галіне прамысловай бяспекі пры эксплуатацыі грузапад'ёмных кранаў (п. 336 Правілаў);

- прызначэнне асоб, адказных за бяспечную вытворчасць работ грузапад'ёмнымі кранамі, пасля іх падрыхтоўкі і праверкі ведаў па пытаннях прамысловай бяспекі (п. 337 Правілаў);

- арганізацыя распрацоўкі інструкцый для асоб, адказных за бяспечную эксплуатацыю, і інструкцый па бяспечным вядзенні работ (інструкцый па эксплуатацыі) для работнікаў, якія маюць прафесію рабочага машыніст крана, стропальшчык (п. 338 Правілаў);

- правядзенне інструктажу машыністаў кранаў (кранаўшчыкоў) і стропальшчыкаў па бяспечным выканан

- азнаямленне (пад подпіс) з праектамі і іншымі тэхналагічнымі рэгламентамі асоб, адказных за бяспечнае выкананне работ лесапалымi кранамі, машыністаў крана і стропальшчыкаў (п. 419 Правілаў);

- забеспячэнне стропальшчыкаў сігнальным камізэлькай, добра бачнай у цёмны час сутак, сродкамі індывідуальнай абароны (ахоўны шлем устаноўленага ўзору), выпрабаванымі і маркіраванымі здымнымі грузазахватнымі прыстасаваннямі і тарай, якія адпавядаюць масе і характару перамяшчаемых грузаў (п. 419 Правілаў).