Пад заработнай платай «ў канверце» прынята разумець, як правіла, формы аплаты працы работнікаў, аперацыі па якіх не адлюстроўваюцца ў рэгістрах бухгалтарскага ўліку і не афармляюцца дакументальна наймальнікамі. Гэта значыць, наймальнік выплачвае работніку «ўзнагароджанне» без яго дакументальнага афармлення, а таксама ў выпадках, калі наймальнік прымае на працу работнікаў па вусным пагадненні (без афармлення неабходных дакументаў), і ўсе належныя за працу выплаты ажыццяўляе, не афармляючы дакументальна (з рук у рукі). У такім выпадку працадаўца не налічвае і не выплачвае абавязковыя страхавыя ўзносы ў бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь і падаходны падатак з фізічных асоб.

Наступствы выплаты заработнай платы «ў канверце» для работніка, які згаджаецца на выплату неафіцыйнай заработнай платы.

Асноўнай крыніцай выплат пенсій і дапамог па часовай непрацаздольнасці ў Рэспубліцы Беларусь з'яўляюцца ўзносы, якія выплачваюцца працадаўцамі за кожнага работніка ў бюджэт фонду. Выплачаныя ўзносы ў бюджэт фонду носяць персаніфікаваны характар і адлюстроўваюцца на індывідуальных асабовых рахунках застрахаваных грамадзян.

Права на выплаты па дзяржаўным сацыяльным страхаванні на выпадкі часовай непрацаздольнасці, цяжарнасці і родаў, пенсіі па інваліднасці, дасягнення пенсійнага ўзросту, страты кармільца набываецца ў залежнасці ад выплаты ўзносаў у бюджэт фонду.

Таксама, пэўнымі рызыкамі для работніка пры атрыманні заработнай платы «у канверце» з'яўляюцца: адсутнасць адпускных, разліку пры звальненні; у выпадку любога канфлікту з працадаўцам не атрымаць заработную плату; адсутнасць сацыяльных гарантый, звязаных са скарачэннем, прастоем, навучаннем, няшчасным выпадкам на вытворчасці або прафесійным захворваннем і іншымі жыццёвымі сітуацыямі; атрымаць адмову ў выдачы візы для выезду за мяжу; адсутнасць магчымасці атрымаць растэрміноўку, крэдыт у банку на набыццё жылля, аплату навучання, лячэння і г.д.

Наступствы выплаты заработнай платы «у канверце» для працадаўцаў.

З 18 жніўня 2025 года ўступілі ў сілу змены, унесеныя ў Закон Рэспублікі Беларусь ад 15.07.2021 №118-3 «Аб узносах у бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь» (далей - Закон №118-3), якія ўстанаўліваюць прававыя асновы, што рэгулююць адносіны, звязаныя з налічэннем абавязковых страхавых узносаў з даходаў, выплачаных работнікам без адлюстравання такіх выплат у бухгалтарскім уліку арганізацыі.

Цяпер, у выпадках атрымання ад упаўнаважаных дзяржорганаў інфармацыі аб падмене працоўных адносін або аб выплатах фізічным асобам даходаў без адлюстравання іх у бухгалтарскім уліку, узносы будуць даналічвацца ў адпаведнасці з артыкулам 5-1 Закона №118-3, гэта значыць у такіх выпадках узносы будуць налічвацца:

- на ЎСЕ выплаты незалежна ад іх крыніцы;

-без прымянення пераліку відаў выплат, на якія не налічваюцца ўзносы, без прымянення гранічнай базы у пяць сярэдніх заработных плат па рэспубліцы (далей - СЗП), як гэта рабілі раней.

Але нават калі супрацоўніку выплачана няшмат «мимо кассы», зэканоміць не атрымаецца, бо ўстаноўлены мінімальны парог для разліку узносаў - не ніжэй за 1/30 пяціразовага СЗП за кожны дзень фактычнай працы, нават калі рэальны аб'ём выплат быў ніжэйшы.

Арыфметыка схаваных выплат на прыкладзе

Напрыклад, у верасні за адпрацаваныя 10 дзён, без адлюстравання ў бухгалтэрыі супрацоўніку выплачана 1000 руб.

СЗП па РБ = 2 762,70 руб.

5-кр. СЗП = 2762,70*5= 13813,50 руб.

далічана узносаў у ФСАН будзе 13813,50/30*10 *35%=1 611,57 руб.

Пры гэтым, заплаціўшы гэту ж суму работніку афіцыйна, у ФСАН было б выплачана ўсяго 350,0 руб.

Часта работнікі нават не падазраюць аб тым, што атрымліваюць неафіцыйную заработную плату. Нягледзячы на праводжаную дзяржаўнымі органамі актыўную працу па прадухіленні выплат заработнай платы «у канвертах» клапаціцца аб уласным страхавым стажы трэба кожнаму грамадзяніну.

Улічваючы нормы Закона Рэспублікі Беларусь ад 07.05.2021 № 99-З «Аб абароне персанальных даных» і ў адпаведнасці з дзеючым «Парадак прадастаўлення інфармацыі застрахаванай асобе і страхавальніку», зацверджаным пастановай праўлення Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь 29.12.2009 №18 (са змяненнямі і дапаўненнямі), за інфармацыяй, якая змяшчаецца ў індывідуальным асабовым рахунку, застрахаваная асоба мае права асабіста звярнуцца ў любы тэрытарыяльны орган Фонду. Адрасы тэрытарыяльных органаў Фонду можна даведацца на сайце Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва (http://www.ssf.goy.by/).

Пры асабістым звароце за інфармацыяй неабходна прад'явіць у орган Фонду страхавое пасведчанне дзяржаўнага сацыяльнага страхавання і дакумент, які сведчыць асобу, або дакумент для выезду за мяжу, а таксама запоўніць заяву ўстаноўленага ўзору.

Акрамя таго, з 01.02.2023 выпіску з індывідуальнага асабовага рахунку на свой e-mail можна атрымаць, зарэгістраваўшыся ў мабільным дадатку Фонду. Дадатак створаны ў дапамогу грамадзянам для атрымання імі інфармацыі аб сваіх персанальных даных: аб працоўнай дзейнасці, звестак аб страхавым стажы, аб сумах заработнай платы і выплачаных працадаўцамі сумах страхавых узносаў. Гэта выдатная магчымасць хутка атрымаць дакладную інфармацыю са свайго індывідуальнага асабовага рахунку, прааналізаваць іх і зрабіць выснову аб законнасці дзеянняў свайго працадаўцы.

Бешанковіцкі раённы сектар
Віцебскага абласнога ўпраўлення Фонду