Гендарная роўнасць
ПРЭС-РЭЛІЗ АДУКАЦЫЙНАГА КУРСУ «ТАТА ШКОЛЫ»
1. Важнасць уключэння бацькоў у жыццё дзяцей з першых хвілін і дзён жыцця.
Роля бацькі ў жыцці дзіцяці – глыбокая тэма, якая пастаянна развіваецца і хвалюе не толькі спецыялістаў сістэмы адукацыі, аховы здароўя, сацыяльнай абароны, але і звычайных людзей, якія рыхтуюцца стаць бацькамі, альбо ўжо сталі імі.
Навукова даказана наяўнасць уплыву бацькоў на ранняе развіццё дзіцяці. Дадзеныя многіх даследаванняў паказалі, што бацькі, якія патрымалі на руках дзіця адразу пасля нараджэння, і ў далейшым часцей гуляюць са сваімі падрастаючымі дзецьмі, больш часу праводзяць разам. Было таксама ўстаноўлена, што немаўляты, якія маюць блізкага і актыўнага бацьку, паказваюць больш высокія ацэнкі па тэстах разумовага і маторнага развіцця, а пасля вырастаюць больш спагаднымі ў сацыяльным плане. Важным дадатковым фактам стала адкрыццё, што ў такіх сем'ях адносіны паміж мужам і жонкай значна больш гарманічныя, назіраецца адзінства мэтаў і планаў, нізкая канфліктнасць.
У сучасным грамадстве сфарміравалася ўстойлівая пазітыўная тэндэнцыя і камфортная псіхалагічная прастора, якая пашыраецца для развіцця новай ролі бацькі. Бацька сёння не толькі эканамічная апора сям'і, але, у першую чаргу, - сябар, настаўнік, памочнік, шчаслівы муж, адказны бацька, стваральны член сям'і і грамадства.
2. Вытокі ўзнікнення «Тата-груп» (Тата-Школ).
Каля 20 гадоў таму шведскі майстар па вытворчасці абутку Матс Бергрэн, бацька траіх дзяцей, зацікавіўся тэмай бацькоўства і тым, як бацька можа быць карысны і цікавы сваім дзецям не толькі ў выглядзе «хатняга кашалька», але і як сябар, настаўнік, паплечнік. З дапамогай мясцовага прафсаюза ён пачаў ствараць групы сустрэч будучых бацькоў у Паўднёвым Стакгольме. Спачатку на гэтых групах мужчыны проста гаварылі пра эканамічныя аспекты бацькоўства. Але пазней, за кошт ініцыятывы саміх мужчын, групы набылі тую форму, якую мы сёння называем «Тата-школамі».
Сацыяльная тэндэнцыя «мужчыны працуюць з мужчынамі» атрымала новае дыханне і ў іншых краінах скандынаўскага рэгіёну. Калі ва ўсім свеце да гэтага часу мужчынскае ўзаемадзеянне будуецца пераважна на прынцыпах відавочнай або схаванай іерархічнай барацьбы, то ў соцыуме развітых краін усё большае развіццё атрымлівае прынцып мужчынскага супрацоўніцтва. Асабліва ярка выяўляецца гэта ў сацыяльнай сферы і ў тым, што звязана з развіццём і функцыянаваннем сям'і і інтарэсаў мясцовай супольнасці.
Паступова, ад мужчынскіх грамадскіх аб'яднанняў, саюзаў і клубаў адбыўся пераход з асаблівым сацыяльна-псіхалагічным тэхналогіям, такім як «Тата-школы» або Цэнтры па прадухіленні хатняга і сямейнага гвалту для мужчын, схільных да гвалтоўных паводзін.
У 2006-07 гадах гэты рух дакаціўся да Расіі і быў падтрыманы ў Ленінградскай вобласці як грамадскімі арганізацыямі («Мужчыны 21 Стагоддзя»), так і Цэнтрамі сацыяльнай дапамогі сям'і і дзецям г. Санкт-Пецярбурга.
У г. Мінску і Рэспубліцы Беларусь першыя «Тата-школы» запрацавалі ў канцы 2009г. У цяперашні час праз іх прайшло больш за тысячу будучых бацькоў.
Па папярэдніх водгуках бацькоў і членаў ахопленых сем'яў, удзел у «Тата-школе» істотна ўзбагаціла паводніцкі рэпертуар маладога таты, дазволіла палепшыць шлюбныя і дзіцяча-бацькоўскія адносіны, дапамагло мужчынам глыбей усвядоміць сваю бацькоўскую ролю і адказнасць за гарманічнае развіццё дзяцей, умацаванне сям'і.
За гэты час сфарміраваўся новы запыт з боку мужчынскай бацькоўскай грамадскасці – курсы для татаў, якія выхоўваюць дзяцей ад 3-х да 12-14 гадоў, і спецыялізаваныя курсы для татаў падлеткаў.
Неабходнасць асвойваць новыя напрамкі дзейнасці прывяла да стварэння ідэі міжнароднага праекта «Стварэнне ўстойлівай сістэмы ўключэння бацькоў у жыццё дзяцей і сям'і», у якім прымуць удзел расійскія, украінскія, беларускія і шведскія спецыялісты, мадэратары, бацькі.
Праект запушчаны ў кастрычніку 2013 г. на базе Рэспубліканскага дабрачыннага грамадскага аб'яднання «Клуб Львоў». Метадычнае і арганізацыйнае суправаджэнне праекта ажыццяўляюць спецыялісты ДУ Мінскі гарадскі цэнтр сацыяльнага абслугоўвання сям'і і дзяцей.
Кароткае апісанне адукацыйнага праекта «Тата школа»
Мэты:
- садзейнічанне працэсу дасягнення гендарнай роўнасці ў сямейна-бытавой сферы;
- пераадоленне гендарных стэрэатыпаў і аказанне мэтавай сацыяльна-псіхалагічнай дапамогі мужчынам;
- садзейнічанне ўмацаванню дэмаграфічнай бяспекі дзяржавы на аснове павелічэння стабільнасці маладой сям'і за кошт раскрыцця бацькоўскіх і партнёрскіх якасцей мужчын;
– стварэнне ўмоў для асобаснага росту мужчын - будучых бацькоў, фарміраванне ў іх псіхалагічнай культуры ўзаемаадносін у сям'і і культуры здаровага ладу жыцця.
Задачы:
- умацаванне інстытута сям'і з дапамогай аптымізацыі ролі бацькі ў сям'і, раскрыцця патэнцыялу будучых і маладых бацькоў;
- фарміраванне пазітыўнага сацыяльнага вобраза адказнага бацькоўства;
- арганізацыя супрацоўніцтва мужчын і жанчын для дасягнення гендарнай роўнасці;
- актывізацыя і ўпарадкаванне работы па сямейным асвеце і навучанні розных катэгорый насельніцтва, у першую чаргу бацькоў;
- псіхалагічнае асвета маладых бацькоў аб ролі і ўплыве маці і бацькі на працэс выхавання дзіцяці;
- уключэнне бацькоў у актыўную грамадскую сацыяльную дзейнасць.
Чаканыя вынікі рэалізацыі адукацыйнага праекта, іх сацыяльная значнасць:
- умацаванне дзіцяча-бацькоўскіх і партнёрскіх (сужэнскіх) узаемаадносін у маладых сем'ях;
- гарманізацыя сямейнай атмасферы, якая спрыяе стабільнасці сямейнай сістэмы і схільнасці сужэнцаў да з'яўлення дадатковых дзяцей у сям'і;
- памяншэнне фактараў рызыкі разводу, якія прыводзяць да распаду сям'і, зніжэнне колькасці разводаў у маладых сем'ях на першым-трэцім годзе сумеснага пражывання пасля нараджэння дзіцяці;
- прафілактыка асацыяльных форм паводзін сярод маладых мужчын;
- актывізацыя сацыяльна значнай дзейнасці мужчын, накіраванай на захаванне інстытута сям'і, прапаганду адказнага бацькоўства;
- павышэнне ўзроўню псіхалагічнай, педагагічнай і прававой культуры бацькоў.
Кароткае абгрунтаванне неабходнасці рэалізацыі адукацыйнага праекта:
Інавацыйнасць праекта заключаецца ў тым, што групавую работу з маладымі бацькамі, якія чакаюць нараджэння дзіцяці або знаходзяцца на этапе выхавання дзіцяці ва ўзросце некалькіх месяцаў, праводзяць толькі мужчыны, бацькі, якія маюць практычны вопыт выхавання дзяцей альбо тэарэтычную прафесійную падрыхтоўку па дадзеным пытанні.
Прапаноўваючы выкарыстоўваць як форму работы формулу «ад бацькі цяперашняга да бацькі будучага», мяркуем, што сацыяльна-псіхалагічная падтрымка будзе насіць найбольш даверны для мужчын характар, асабліва ў тых сітуацыях, калі мужчыны выраслі ў няпоўных сем'ях і не маюць дастатковага ўяўлення аб пазітыўнай ролі бацькі. Інфармацыя і падтрымка, атрыманая непасрэдна ад мужчын, якія маюць вопыт бацькоўства і спецыяльную падрыхтоўку для правядзення заняткаў, дазволіць пераадолець сітуацыю няўпэўненасці, падтрымаць маладога мужчыну ў яго самай важнай ролі – ролі бацькі.
Вынікі шырокага доўгатэрміновага сацыялагічнага даследавання, праведзенага ў Швецыі ў 2007-2010 гг. па выніках 10 гадоў работы Папа-школ у гэтай краіне паказалі, што таты, якія наведвалі Папа-школы, праводзяць значна больш часу дома з маленькімі дзецьмі і выхаваўчая якасць гэтага баўлення часу значна вышэйшая. Гэта істотна зніжае ўзровень безнагляднасці і беспрытульнасці дзяцей не толькі ў перыяд ранняга дзяцінства, але і ў больш познія перыяды сямейнага жыцця, напрыклад, у падлеткавы перыяд.
Колькасць разводаў у бацькоў, якія прайшлі Папа-школу, скарацілася на 60 % у параўнанні з выбаркай, у якой апытваліся бацькі, якія не
наведвалі Папа-школу. У апытанай выбарцы ўдзельнікаў праекта (больш за 4000 мужчын) статыстычна пацверджана істотнае (да 70%) скарачэнне колькасці выпадкаў насілля ў адносінах да жанчын і дзяцей у сям'і. Даставерна ўстаноўленым фактам таксама з'яўляецца павелічэнне колькасці нараджэння «незапланаваных» раней сям'ёй дзяцей, якія з'яўляюцца ў выніку дасягнутай гарманізацыі адносін мужа і жонкі на вопыце выхавання першага дзіцяці пры павелічэнні адказнасці бацькі. Гэтая гарманізацыя з'яўляецца істотным фактарам дэмаграфічнага прагрэсу ў Швецыі, дасягнутага ў апошнія дзесяцігоддзі.
Падрыхтоўка мужчын да нараджэння дзіцяці мае пераважна не медыцынскі, а сацыяльна-псіхалагічны характар. Аднак гэтая работа праводзіцца ў супрацоўніцтве з жаночымі кансультацыямі, дзіцячымі паліклінікамі як дадатковы кампанент падрыхтоўкі сям'і да нараджэння дзіцяці і падрыхтоўкі мужчыны да адказнага бацькоўства. Да ўдзелу ў праграме неабходна прыцягнуць спецыялістаў усіх зацікаўленых ведамстваў і прадстаўнікоў грамадскіх арганізацый.
Заключэнне:
Інфармаванне, навучанне, падрыхтоўка да нараджэння дзіцяці маладых бацькоў – задача дзяржаўнай важнасці. Асаблівую, важную ролю ў стварэнні паспяховай сям'і адыгрывае бацька. Сацыяльна-асветніцкая работа з бацькамі – адзін з прыярытэтных напрамкаў дзяржаўнай сямейнай палітыкі, аснова дабрабыту і стабільнасці краіны.