Храмы Бешанковіччыны: месцы, дзе варта пабываць
Рэлігійны турызм — асаблівы від падарожжаў, які выходзіць за межы звычайнага адпачынку і пазнання, накіраваны на вывучэнне рэлігійных традыцый і культурнай спадчыны краіны. Падарожжы могуць быць выкліканы асабістымі перакананнямі, жаданнем умацаваць веру, ушанаваць памяць святых ці проста дакрануцца да гісторыі і культуры розных рэлігій. Дарэчы, студзень 2025 года ў Беларусі быў прысвечаны менавіта гэтаму віду турызму.
У рэспубліцы прадстаўлена каля 1400 рэлігійных аб'ектаў, уключаных у турыстычныя маршруты. З іх 400 — у Брэсцкай вобласці, 50 — у Гомельскай, 460 — у Гродзенскай, 123 — у Мінскай, 69 — у Магілёўскай і 20 — у Мінску. Ёсць на што паглядзець і ў нас.
На Бешанковіччыне ажыццяўляюць дзейнасць 15 рэлігійных суполак, якія прадстаўляюць 3 канфесіі: праваслаўе, каталіцызм і пратэстантызм. Яны валодаюць 14 культавымі аб'ектамі, 2 з якіх належаць каталіцкім суполкам, 2 — пратэстанцкім, усе яны дзейнічаюць. Праваслаўным суполкам належыць 10 культавых аб'ектаў, з іх дзейнічае толькі 7. 4 культавыя аб'екты, размешчаныя на тэрыторыі раёна, уключаны ў спіс гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.
Мікалаеўская царква ў вёсцы Дабрыгоры
Царква пабудавана ў 1846 годзе з дрэва на цагляным падмурку. У 1999 годзе была адроджана і асвечана.
Храм з'яўляецца помнікам архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Да асноўнага квадратному ў плане аб'ёму прымыкаюць двух'ярусная прытвор-званіца з шатром і макаўкай у завяршэнні і нізкая прастакутная ў плане апсіда пад двускатным пакрыццём. Асноўны аб'ём накрыты чатырохсхільным дахам з макаўкай на нізкім шатровым васьмігранным барабане. Грані шатра званіцы ля асновы завершаны трохвугольнымі франтонамі. Бакавыя фасады гарызантальна абшыты дошкамі, прарэзаны высокімі арачнымі (асноўны аб'ём) і прастакутнымі аконнымі праёмамі.
З 1856 года пры Мікалаеўскай царкве дзейнічала царкоўна-прыходская школа, дзе дзеці мясцовых сялян маглі навучыцца пісьменнасці.
Нікалаеўская царква ў вёсцы Добрыгоры — адзіны драўляны храм XIX стагоддзя ў Бешанковіцкім раёне. З'яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь 3-й катэгорыі.
Руіны Нікалаеўскай царквы ў вёсцы Слабодка
На беразе возера Святое (Чорнае) у в. Слабодка ўзвышаецца храм, пабудаваны ў 1896 годзе з чырвонай цэглы.
Гэта крыжова-купальны храм з высокім квадратным у плане асноўным аб'ёмам і чатырма прамавугольнымі алтарнымі апсідамі. У аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі дамінуе шмат'ярусная шацёрная званіца. Сярэдкрыжжа завяршаецца цыбулепадобнай галоўкай на граненай барабане з шатром.
Фасады дэкарыраваны рустам, паўкалонамі, шматпрофільнымі карнізамі і паяскамі, какошнікамі і інш.
Царква дзейнічала да 1935 года. У свой час яна мела вялікае значэнне для рэлігійнага жыцця прыхаджан благачыння 2-й акругі Лепельскага павета, укараняючы ў сялянскае асяроддзе маральныя і этычныя нормы жыцця.
Існаваўшая пры ёй царкоўна-прыходская школа спрыяла развіццю адукацыі ў краі і адукаванасці насельніцтва. У цяперашні час руіны Нікалаеўскай царквы ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.
Свята-Ільінская царква ў Бешанковічах
Узнікненне першай святыні на гэтым месцы звязана з польскім каралём і вялікім літоўскім князем Казімірам IV, які ў памяць аб выратаванні сваёй жонкі ад патапленне ў дзень памяці прарока Іллі загадаў заснаваць у Беларусі шэсць праваслаўных храмаў. Адзін з іх узвялі ў 1447 годзе ў Бешанковічах.
Дакументальна пацверджана, што новы храм – царква ў імя Святога Прарока Іллі – быў пабудаваны ў Бешанковічах у 1870 годзе стараннямі протаіерэя Іосіфа Нікановіча. Сродкі на пабудову выдзелены з дзяржаўнай казны «з мэтай умацавання праваслаўя ў краі». Сродкаў не пашкадавалі, таму атрымаўся велічны крыжова-купальны храм на высокім падмурку з тоўстымі сценамі з чырвонай цэглы.
Перажыўшы шматлікія гістарычныя катаклізмы (Кастрычніцкую рэвалюцыю, Вялікую Айчынную вайну), будынак храма захаваўся да нашых дзён, з'яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь 3-й катэгорыі.
Свята-Ільінскую царкву ўпрыгожваюць залатыя купалы, новы драўляны іканастас ручной працы, роспісы на сценах. Пры храме дзейнічаюць нядзельная школа і сястрыцтва.
Свята-Троіцкі храм у аграгарадку Астроўна
У 1622 годзе аршанскі і чачэрскі староста Аляксандр Дажбог (Багдан) Сапега ў гонар пераможнага вяртання літоўскіх войскаў, якія ўдзельнічалі ў Хоцінскай бітве, пабудаваў у мястэчку Астроўна касцёл і заснаваў дамініканскі манастыр. У 1864 годзе храм быў перададзены праваслаўнай епархіі. У 1873 годзе пасля перабудовы тут пачала дзейнічаць Свята-Троіцкая царква.
У савецкі час царква была зачынена. З 1929 па 1937 гг. будынак выкарыстоўваўся як складское памяшканне, затым у ім была адкрыта пякарня. У 1941 годзе падчас нямецкай акупацыі мясцовыя жыхары зноў прыстасавалі будынак для набажэнстваў, але ў 1950 годзе царква была зачынена. Праз пэўны час яна зноў расчыніла свае дзверы для прыхаджан. У цяперашні час у храме завяршаюцца рэканструкцыйныя работы.
Свята-Троіцкі храм у аграгарадку Астроўна — самы стары помнік архітэктуры на тэрыторыі Бешанковіцкага раёна і з'яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь 3-й катэгорыі.
Касцёл у гонар Святых Пятра і Паўла ў Бешанковічах
Папярэднікам гэтага храма можна лічыць касцёл святога Казіміра і Рафаіла.
Першы каталіцкі храм у імя Святога каралевіча Казіміра і Святога арханёла Рафаіла ў мястэчку Бешанковічы быў пабудаваны Казімірам Сапегам у 1650 годзе. Храм адбудоўвалі пасля пажараў у 1785 і ў 1876 гадах. У 1930-я гады ён быў зачынены. Моцна пацярпеў у гады Вялікай Айчыннай вайны.
У 2019-м у Бешанковічах асвечаны новы мураваны касцёл у гонар Святых Пятра і Паўла, які размяшчаецца ў цэнтры гарпасёлка.
Храм у імя князя Аляксандра Неўскага ў вёсцы Марцінава
30 жніўня 1906 года ў сяле Марцінава асвечана адбудаваная цагляная царква ў імя Святога Благавернага князя Аляксандра Неўскага. Асвячэнне правёў благачынны 3-й Лепельскай акругі Антоній Шывельскі. Царква пабудавана з цэглы па праекце І. Ф. Коршыкава. Мае рысы класіцызму і псеўдарускага стылю. Першым святаром у ёй служыў Мікалай Турын. Пры храме да 1917 года дзейнічала царкоўна-прыходская школа. Будынак храма моцна пацярпеў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Да цяперашняга часу захаваліся руіны храма.
Улльскі касцёл Святой Тройцы
На месцы зліцця рэк Заходняя Дзвіна і Ула ў 1567 годзе па загаду рускага цара Івана IV Грознага быў пабудаваны замак. Падчас вайны 1654–1667 гг. паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай замак быў спалены, і на яго месцы ў 1669 годзе пабудаваны драўляны касцёл у імя Святога Духа.
У 1864 годзе на грошы Ігнація Рэўта ўзведзены мураваны касцёл у імя Святога Лукі. Па выніку работ атрымаўся цікавы помнік класічнай архітэктуры з сіметрычнымі двух'яруснымі вежамі, аднасхільным дахам і трохвугольным франтонам. Менавіта такі храм можна ўбачыць на карціне легендарнага падарожніка Напалеона Орды.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны храм моцна пацярпеў, аднак у 1999 годзе быў адноўлены і дзейнічае да цяперашняга часу.
Храм Святой Жыватворнай Тройцы ў аграгарадку Ула
Царква пабудавана ў 1897 годзе ў рэтраспектыўна-рускім стылі на выдзеленыя дзяржавай 35 тысяч рублёў срэбрам.
У гады Вялікай Айчыннай вайны, калі ва Уле ішлі жорсткія баі, храм моцна пацярпеў і доўгі час знаходзіўся ў разбураным стане. Да 2010 года намаганнямі мясцовых прыхаджан царква была адноўлена. Але ішлі гады, і святыня зноў састарэла… У 2021 годзе па благаславенні кіраўніка Віцебскай епархіі архіепіскапа Дзімітрыя адраджэнне храма пачалося зноў.
У архітэктуры храма ўвасобіліся рысы рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове кампазіцыі царквы — крыжовы у плане аб'ём малітоўнай залы, які завяршаецца шатровым дахам, які ўяўляе сабой каскад какошнікаў, па вуглах якога размясціліся ўпрыгажэнні ў выглядзе чатырох вежачак. У цэнтры — барабан з купальным верхам. Над галоўным уваходам узвышаецца двух'ярусная званіца.